Windnieuws Juni 2026

Windnieuws Juni 2026

Wat u niet hoort, voelt u misschien wel
Op 28 mei 2026 presenteerden de initiatiefnemers hun voorkeursalternatief: vier windmolens van 225 tot 280 meter, op minimaal 560 meter van de dichtstbijzijnde woningen, met een locatiespecifieke geluidsnorm van 47 dB Lden. Dit artikel stelt vraagtekens bij precies die norm en introduceert een burgerinitiatief dat de spelregels fundamenteel verandert.

Het Nevele-arrest: een nieuwe zorgplicht voor de gemeente
Op 25 juni 2020 oordeelde het Europese Hof van Justitie in het Nevele-arrest dat algemene wettelijke normen voor wind- turbines plannen zijn waarvoor vooraf een milieueffectrapport verplicht is. De Raad van State paste dit in 2021 toe op Nederland: de normen uit het Activiteitenbesluit mogen niet worden gebruikt voor windparken van drie of meer turbines. Haaksbergen moet bij een eventuele vergunning voor Buurse zelfstandig normen vaststellen, goed motiveren en aantonen dat die de gezondheid van bewoners beschermen. Volstaan met een verwijzing naar vroegere praktijk is niet langer toegestaan. 

Het voorzorgsbeginsel van de Europese SMB-richtlijn stelt: bij redelijke wetenschappelijke twijfel over gezondheidsschade moet de bescherming eerst worden aangetoond. Die twijfel is er, en wel precies op het punt dat voor Buurse het meest telt.

De 47 dB-norm: een keuze, geen vanzelfsprekendheid
De initiatiefnemers stellen 47 dB Lden voor als locatiespecifieke geluidsnorm, bij gebrek aan definitieve landelijke normen. Dat getal is niet neutraal. Het is gebaseerd op metingen bij turbines van 70-80 meter hoogte uit 2008, terwijl de turbines bij Buurse, mochten ze er komen, 225 tot 280 meter hoog worden. De WHO vond die onderbouwing destijds al onvoldoende; het RIVM adviseerde zelf 40 dB als streven. Dat de initiatiefnemers nu precies dezelfde 47 dB overnemen is een keuze, en de provincie Overijssel dient die kritisch te beoordelen. 

Hogere turbines produceren meer laagfrequent geluid over grotere afstanden, met een zwaarder profiel in de nacht. Zweedse hoogleraar Ken Mattsson toonde in 2025 aan dat gangbare rekenmethoden het werkelijke geluidsniveau structureel onderschatten: in Nederland werd 53 dB gemeten waar de berekening 23 dB aangaf. De MER-rapporten bij de vergunningaanvraag zijn op diezelfde methoden gebaseerd. Bovendien loopt het RIVM-veldonderzoek naar moderne turbines nog. De resultaten worden pas eind 2026 verwacht. Een vergunning verlenen op basis van kennis die er nog niet is, terwijl het voorzorgsbeginsel het tegendeel eist, is juridisch kwetsbaar. 

Slaapverstoring is het best gedocumenteerde effect. Chronisch slaapgebrek is een erkende risicofactor voor verhoogde bloeddruk, hart- en vaatziekten en depressie. Voor ouderen, chronisch zieken en kinderen geldt een lagere drempel.

Het burgerinitiatief: het Regionaal Slaapmonitoringsplan
Bewoners van Buurse leggen een concreet instrument op tafel: het Regionaal Slaapmonitoringsplan (RSP). Kern: gezondheid bescherm je niet achteraf met klachtenloketten en jaar gemiddelden, maar vooraf op basis van data. Het plan start met een nulmeting een jaar vóór realisatie. Zachte data (hoe mensen zelf aangeven hoe ze slapen) en harde data (continue meting van precieze geluidsniveaus inclusief laagfrequente banden) komen samen in een digitaal dashboard dat oorzaak en gevolg zichtbaar maakt. Het plan maakt ook maatschappelijke kosten zichtbaar: stijgend medicijngebruik, meer huisartsbezoeken, hogere zorgkosten. 

Bij 5 procent meer slaapklachten of slaapmedicatiegebruik treedt automatisch de maatregelenladder in werking: eerst onderzoek en optimalisatie door de eigenaar op eigen kosten, dan verplichte nachtelijke productiebeperking, dan een nachtstop, en bij aanhoudende overschrijding tijdelijke stillegging, totdat meetbaar herstel is vastgesteld. De trigger is juridisch vastgelegd in de vergunning zelf. Geen welles-nietes. Geen politieke discussie, gewoon een automatische actie.

Wat nu op het spel staat
De informatieavond van 25 juni 2026 en de daaropvolgende vergunningaanvraag zijn het moment waarop het RSP in de discussie moet worden gebracht. De provincie beoordeelt het voorstel van de initiatiefnemers zelfstandig. Inwoners van Buurse kunnen zienswijzen indienen( eind 2026 of begin 2027). Als de vergunning wordt verleend, staat de weg naar de Raad van State open. Of er uiteindelijk turbines komen bij Buurse is volstrekt onzeker. Wat niet onzeker is: een vergunning zonder adequate gezondheidsgaranties voor turbines van deze schaalgrootte is juridisch aanvechtbaar op basis van Europees recht. Voor het eerst verschuift de bewijslast: niet bewoners moeten aantonen dat ze schade lijden maar de eigenaar moet aantonen dat hij geen schade veroorzaakt.